MỘT GIỜ VỚI CHA ĐẺ CỦA CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT FUCOIDAN VIỆT NAM

Đọc Full Màn hình
×

MỘT GIỜ VỚI CHA ĐẺ CỦA CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT

FUCOIDAN VIỆT NAM

           

Từ năm 2004 đến năm 2006, lần đầu tiên tại Việt Nam và Đông Nam Á, Viện nghiên cứu và ứng dụng công nghệ Nha Trang (VNC&UDCNNT), thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã nghiên cứu thành công quy trình sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam. Đến năm 2008, đề tài nghiên cứu đã được Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam cho phép góp vốn bằng đề tài thành lập doanh nghiệp khoa học công nghệ: Công ty cổ phần Fucoidan việt Nam, chuyển giao công nghệ, triển khai sản xuất các dòng sản phẩm Fucoidan phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng tình hình mua bán các sản phẩm Fucoidan tại Việt nam hiện nay, trên thị trường xuất hiện nhiều loại sản phẩm không rõ xuất xứ, người tiêu dùng không kiểm chứng được chất lượng. Không loại trừ thị trường có cả hàng giả, hàng kém chất lượng, người tiêu dùng có thể mua lầm, tiền mất tật mang. Để giúp người tiêu dùng có thêm hiểu biết về sản phẩm còn rất mới mẻ tại Việt Nam này, phóng viên chúng tôi đã tìm gặp Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Minh Lý, Viện trưởng Viện nghiên cứu và ứng dụng công nghệ Nha Trang, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu công nghệ và thiết bị sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam, để tìm hiểu về vấn đề này. 

PV: Xin PGS cho biết, lý do PGS cùng các cán bộ của VNC&UDCNNT đã dành hết tâm huyết, nỗ lực triển khai nghiên cứu thành công công nghệ sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam?

PGS: Fucoidan là một hoạt chất thiên nhiên được chiết xuất từ rong biển màu nâu. Từ xưa, cộng đồng dân cư các quốc gia biển đảo có nền văn minh phát triển như Trung Quốc, Nhật Bản đã sử dụng rong biển màu nâu trong ẩm thực truyền thống và chăm sóc sức khỏe. Các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng Fucoidan chiết xuất từ rong biển màu nâu chính là chìa khóa lý giải lợi ích sức khỏe, sự trường thọ mà cư dân các quốc gia biển đảo sử dụng rong nâu được thụ hưởng. Hiếm có hợp chất thiên nhiên nào có tác dụng tích cực đồng thời cùng một lúc đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe cho con người như Fucoidan.

            Đặc biệt gần đây, Fucoidan được giới y học chú ý và trở thành hợp chất được xem là giá trị nhất của đại dương bởi các kết quả nghiên cứu công bố các khả năng của nó với ung thư:

-         Tạo ra sự tự chết theo chu trình của tế bào (apoptosis) trong các tế bào ung thư,

-         Nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể tiêu diệt ung thư,

-         Ức chế sự hình thành các mạch máu mới (angiogenesis) ngăn chặn việc giúp chuyển chất dinh dưỡng và khí oxy cho các tế bào ung thư phát triển và giúp các tế bào ung thư di căn.

Một số bệnh viện hiện đại và các bác sĩ chuyên khoa ung bướu trên thế giới đã kết hợp sử dụng Fucoidan hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân ung thư bên cạnh việc áp dụng những liệu pháp điều trị ung bướu mới cũng như các phương pháp truyền thống. Kết quả là phát huy được thế mạnh kháng ung thư của Fucoidan, hạn chế tối đa các tác hại gây ra cho sức khỏe và bảo vệ chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Đồng thời, hạn chế được tối đa tình trạng tái phát và di căn khối u, cải thiện những triệu chứng lâm sàng, tăng tỷ lệ chữa khỏi lên đáng kể và đặc biệt là không làm tổn hại đến hệ thống miễn dịch của người bệnh.

Việt Nam là một quốc gia có điều kiện tự nhiên phát triển nguồn lợi rong nâu phong phú. Trên cơ sở những thành quả nghiên cứu khoa học công nghệ về lĩnh vực rong biển trong nhiều năm, VNC&UDCNNT chúng tôi đã được giao chủ trì thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ độc lập cấp Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam “ Nghiên cứu công nghệ và thiết bị sản xuất fucoidan quy mô pilot từ một số loài rong nâu Việt Nam”, với mục tiêu tạo ra dược liệu mới có giá trị gia tăng từ rong nâu Việt Nam bằng công nghệ cao, phục vụ sức khỏe cộng đồng, phát triển kinh tế xã hội và khoa học các tỉnh ven biển phía nam Việt Nam. Với lợi ích của Fucoidan cho sức khỏe con người và ý nghĩa của đề tài, tập thể các nhà khoa học VNC&UDCNNT chúng tôi đã hết sức tâm huyết, nỗ lực, cùng hợp tác chắt chẽ với các cơ quan, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. 

PV: Thưa PGS, gõ từ khóa “Fucoidan” trên google.com.vn, đã có đến vài  chục loại sản phẩm Fucoidan có mặt trên thị trường Việt Nam. Chúng tôi được biết bên cạnh các sản phẩm đã được Bộ Y Tế cho phép lưu hành, còn có cả các sản phẩm xách tay và không loại trừ có cả các sản phẩm là giả mạo trong số đó. Ý kiến của PGS về thực trạng này?

PGS: Trong lúc các lực lượng chức năng còn chưa kiểm soát hết thị trường, người tiêu dùng cần phải được trang bị những hiểu biết để trở thành những người tiêu dùng thông minh. Người tiêu dùng cần chủ động tìm hiểu, chọn lựa các sản phẩm uy tín, xuất xứ rõ ràng, được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. Bởi vì, tất cả các trường hợp sử dụng Fucoidan trên thế giới hỗ trị điều trị bệnh, đặc biệt là với bệnh nhân trong quá trình điều trị ung thư, có được chất lượng cuộc sống tốt, bệnh tình thuyên giảm đều cho biết, họ đã sử dụng sản phẩm Fucoidan của một nhà sản xuất uy tín.

            Hiểu được điều đó và ý thức rõ Fucoidan là sản phẩm sử dụng chăm sóc sức khỏe cho con người, ngay từ khi bắt tay vào nghiên cứu quy trình sản xuất cho Fucoidan Việt Nam, chúng tôi đã đặt ra yêu cầu là phải tạo ra chất lượng sản phẩm Fucoidan có chất lượng ngang tầm các nước tiên tiến, trên cơ sở sử dụng các công nghệ tiên tiến nhất trên thế giới hiện nay. 

PV: Xin PGS cho biết thêm về công nghệ sản xuất Fucoidan mà PGS cùng các cộng sự đã nghiên cứu và chuyển giao?

PGS: Quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã chọn lựa công nghệ tách chiết Fucoidan bằng màng siêu lọc nano để tạo ra sản phẩm Fucoidan có độ tinh khiết cao, loại bỏ tạp chất ngay ở nhiệt độ phòng để giữ nguyên hoạt tính sinh học vốn có của Fucoidan. Sử dụng Fucoidan được tách chiết như vậy sẽ hiệu quả tương tự như việc người dân các nước có truyền thống ẩm thực sử dụng các món ăn chế biến từ rong biển tươi, chẳng hạn như các món Sushi có rong biển của người Nhật.

            Bên cạnh đó, chúng tôi đã tiến hành sàng lọc các chủng loại rong để tạo ra sản phẩm Fucoidan có hoạt tính kháng ung thư. Khi chúng tôi tiến hành phân tích hoạt tính kháng ung thư của Fucoidan sản xuất theo công nghệ nghiên cứu tại Viện hóa học các hợp chất thiên nhiên, thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; Viện nghiên cứu khoa học và công nghệ sinh học Hàn Quốc (Korean research institure of bioscience and biotechnology) cũng như tại Viện hóa sinh hữu cơ, phân viện Viễn Đông Vladivostok, thuộc Viện hàn lâm khoa học liên bang Nga, các kết quả đều cho dương tính. Fucoidan ViệtNamtheo quy trình công nghệ của chúng tôi nghiên cứu đã cho kết quả tạo ra sự tự chết theo chu trình của tế bào (Apoptosis) trong các tế bào ung thư.

            Fucoidan Việt nam sản xuất theo công nghệ chuyển giao của chúng tôi cũng phải trải qua các bước công nghệ xử lý để loại trừ các kim loại nặng độc hại cho sức khỏe con người như Asen, Chì, Thủy ngân, Cadimi, Antimon … vốn thường có rất nhiều ở các loài rong biển. Sản phẩm của đề tài cũng được gởi đến Học viện Quân y, Viện hàn lâm khoa học và công nghệ ViệtNamđể nghiên cứu an toàn và hiệu lực của chế phẩm đảm bảo yêu cầu. Do vậy, đề tài đã được hội đồng nghiệm thu đánh giá đạt 93,3/100 điểm, xếp loại xuất sắc.

            Đề tài đã được các cổ đông sáng lập của doanh nghiệp khoa học công nghệ Công ty cổ phần Fucoidan ViệtNamnhất trí nhận chuyển giao. Sản phẩm Fucoidan ViệtNamcũng được hội đồng khoa học thẩm định công dụng do cục An toàn thực phẩm, Bộ Y Tế thành lập thông qua và được cấp phép lưu hành. Qua quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhiều năm của công ty cổ phần Fucoidan ViệtNam, sản phẩm Fucoidan của công ty sản xuất theo quy trình chuyển giao của chúng tôi đã được khách hàng kiểm chứng và tin dùng. 

PV: Để đánh giá chất lượng Fucoidan, người tiêu dùng thường so sánh về hàm lượng. Trên thị trường cũng có nhiều loại sản phẩm với hàm lượng khác nhau. Nên hiểu và chọn lựa sản phẩm có hàm lượng Fucoidan như thế nào? 

PGS: Cũng như các sản phẩm đa chất khác, bột chiết rong nâu có chứa Fucoidan theo các công nghệ sản xuất khác nhau thu được hàm lượng Fucoidan ở mức khác nhau. Trong thực tế, đối với các công nghệ sản xuất Fucoidan, ngoài việc lưu ý loại trừ các yếu tố độc hại, bảo đảm tính an toàn cho người sử dụng. Đồng thời, cố gắng giữ được nguyên hoạt tính sinh học của Fucoidan cũng như các yếu tố dinh dưỡng khác có sẵn trong rong nâu tự nhiên có lợi cho sức khỏe con người như: các vitamin, khoáng chất dạng keo, axit amin, axit béo thiết yếu, các chất chống ô xy hóa và một số chất giàu dinh dưỡng khác như polyphenol, glyconutrients (fucose, galactose, mannose và xylose), alginate, laminaran…. Các nhà sản xuất Fucoidan thương mại uy tín thường hướng tới lựa chọn công nghệ đạt hàm lượng fucoidan trong bột chiết thu được từ 80 đến 85%. Các mức hàm lượng cao hơn thường chỉ được sử dụng để nghiên cứu khoa học hoặc làm chất chuẩn phân tích. Vì để tinh chế đạt mức hàm lượng cao hơn, chẳng hạn 95%, 98%, hao tốn nguyên liệu, vật tư tiêu hao và các chi phí công nghệ khác là những yếu tố làm giá thành Fucoidan tinh chế sẽ rất cao. Thậm chí, Fucoidan tinh chế hàm lượng cao như vậy có thể so sánh giá với giá vàng, như trường hợp chúng tôi đã phải bỏ tiền để mua những gram  Fucoidan làm chất chuẩn phân tích. Chưa kể việc tinh chế sẽ loại bỏ các yếu tố dinh dưỡng có lợi khác.

            Chúng tôi sử dụng công nghệ siêu lọc nano trong công nghệ nghiên cứu để tạo ra sản phẩm bột chiết có hàm lượng Fucoidan thương mại ngang với mức sàn phẩm của các nước tiên tiến. Kết quả kiểm nghiệm sản phẩm của đề tài tại Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương, Bộ Y Tế đạt hàm lượng đến 87%. Khi công bố tiêu chuẩn cơ sở, chúng tôi chỉ chọn mức công bố hàm lượng Fucoidan 80% là mức có tính đảm bảo an toàn và có trách nhiệm với công bố tiêu chuẩn của mình.

            Trên thị trường, hiện có những sản phẩm bán chui được quảng cáo là Fucoidan hàm lượng 95%, song một người tiêu dùng cẩn thận đã phản ảnh lại với chúng tôi rằng, chỉ quan sát bằng mắt thường, khi bẻ viên Fucoidan này thả vào ly nước đã thấy tạp chất cặn lắng tách ra và lắng xuống đáy ly.

            Thiết nghĩ, trong tình hình hiện nay, việc kiểm soát chất lượng thuốc tân dược cũng như thực phẩm dinh dưỡng bổ sung còn nhiều khó khăn. Thuốc bị làm giả được bán cả ở các nước tiên tiến như Mỹ và Châu Âu. Tại Việt Nam, các cơ quan chức năng có thời điểm đã phát hiện thuốc và thực phẩm dinh dưỡng bổ sung giả được đóng chai ở bên ngoài bờ đê sông Hồng. Các cơ quan chức năng gần đây đã bắt giữ và thông báo trên truyền hình quốc gia, rất nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng bị làm giả, có xuất xứ từ Trung Quốc, tuồn vào Việt Nam tiêu thụ với nhãn mác sản phẩm Âu Mỹ. Do vậy, người tiêu dùng càng phải cẩn trọng, cân nhắc chọn lựa sản phẩm sử dụng để tránh tổn hại sức khỏe.

            Một số nhà sản xuất, vì các mục đích cung cấp các sản phẩm cạnh tranh đã cho ra thị trường các sản phẩm bột nguyên liệu Fucoidan có hàm lượng thấp: 5%, 10%, 20%, 30% đến 60, 70%. Điển hình là các sản phẩm Fucoidan của Trung Quốc. Những nguyên liệu bột dạng này phù hợp sử dụng cho ngành chăn nuôi thủy hải sản, gia súc, gia cầm, hoặc gia thêm với lượng rất nhỏ vào các loại sản phẩm dinh dưỡng bổ sung đa thành phần, sử dụng cho bồi bổ sức khỏe chung. Những loại nguyên liệu này không phù hợp cho việc sử dụng liều cao, lâu dài như các bệnh nhân ung thư cần hỗ trợ cải thiện tích cực tình trạng bệnh (người tiêu dùng có thể tham khảo thêm tại các sách xuất bản công bố các thực chứng bệnh nhân ung thư sử dụng Fucoidan). Fucoidan có hàm lượng thấp như vậy thường có giá rẻ, thậm chí rất rẻ, vì không phải đầu tư công nghệ hiện đại, tốn kém nhiều. Với công nghệ đơn giản để sản xuất các sản phẩm giá rẻ như vậy thì thường đi kèm là việc loại trừ các yếu tố độc hại cũng không được triệt để. Khi cần sử dụng liều cao, lâu dài sẽ không bảo đảm sức khỏe. Do vậy, ở các nước tiên tiến thì những sản phẩm sử dụng nguyên liệu đó cũng không được người tiêu dùng quan tâm. Tuy nhiên, vì là nguyên liệu rẻ, nên một số thương nhân lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng, đã sử dụng nguyên liệu đó để sản xuất các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung, gắn Âu, Mỹ, Nhật…, đánh vào tâm lý người tiêu dùng vẫn thích dùng hàng ngoại từ các nước tiên tiến, ghi khống hàm lượng, quảng cáo sai sự thật qua mạng internet và sử dụng mọi mánh lới khác để có thể buôn bán ngoài sự kiểm soát của các cơ quan chức năng với mục đích kiếm nhiều lợi nhuận. Trước thực tế đó, người tiêu dùng nên tìm kiếm những sản phẩm được đăng ký và kiểm soát hậu kiểm từ các cơ quan quản lý nhà nước để sử dụng. Bởi vì chỉ những nhà sản xuất tuân thủ sự quản lý của cơ quan nhà nước mới là nhà sản xuất có trách nhiệm, có ý thức xây dựng và giữ uy tín thương hiệu của doanh nghiệp, nhãn hiệu của sản phẩm lâu dài. Họ có trách nhiệm với sức khỏe người tiêu dùng. (Trước thực trạng hàng giả hàng nhái như trên, chúng tôi đã thu thập và kiểm nghiệm một số mẫu sản phẩm Fucoidan đang được bán trên thị trường Việt Nam cho thấy, thậm chí có những sản phẩm bao bì ghi hàm lượng 95% Fucoidan nhưng kết quả kiểm chỉ đạt 12%, thực chất có thể kết luận đây là hàng nhái bao bì sản phẩm nước ngoài, sử dụng Fucoidan có hàm lượng thấp, công nghệ lạc hậu của Trung Quốc).

            Chúng tôi có thể dẫn chứng thêm một trường hợp đã gặp trong thực tế, sau khi sử dụng Fucoidan Việt Nam có hiệu quả giảm các tác dụng phụ và giảm đau rõ rệt trong quá trình hóa trị điều trị bệnh ung thư buồng trứng, một bệnh nhân đã chia sẻ: trước đây chị sử dụng sản phẩm viên Fucoidan của người em, trực tiếp mua nguyên liệu trôi nổi trên thị trường, tổ chức đóng viên và kinh doanh tại Mỹ, đã gởi sản phẩm về cho chị sử dụng, nhưng hoàn toàn không có tác dụng gì cho bệnh nhân. Trong trường hợp này, ngay cả đến người mua bán trung gian cũng có thể mua lầm sản phẩm chứ không riêng gì người tiêu dùng trực tiếp. Fucoidan là sản phẩm còn rất mới mẻ với thị trường ViệtNam, các doanh nghiệp muốn tránh mua lầm sản phẩm cũng nên kiểm nghiệm lại mẫu trước khi nhận hàng. Khi nghiên cứu quy trình công nghệ, chúng tôi cũng đã xây dựng phương pháp kiểm hàm lượng Fucoidan và hướng dẫn thực hành kiểm cho cán bộ của Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương, Bộ Y Tế. Hiện nay, các đơn vị cần kiểm nghiệm hàm lượng Fucoidan nhập khẩu có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi hoặc gởi mẫu đến kiểm tại Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương. 

PV: Một số trang mạng thông tin rằng Fucoidan chiết xuất từ nguyên liệu Okinawa Mozuku thì có hàm lượng cao hơn, thông tin này có ý nghĩa gì? 

PGS: Nhìn chung, rong biển ôn đới có hàm lượng Alginate cao hơn so với rong biển nhiệt đới, nhưng hàm lượng Fucoidan có trong nguyên liệu thì ngược lại. Do phải thường xuyên lộ ra dưới ánh nắng mặt trời gay gắt vùng gần xích đạo khi những đợt thủy triều xuống, chọn lọc tự nhiên đòi hỏi các loài rong nâu phân bố ở biển nhiệt đới như ViệtNamchúng ta chứa nhiều Fucoidan hơn. Fucoidan có nhiều trong vách tế bào cây rong miền nhiệt đới giúp cho chúng có khả năng giữ ẩm được tốt hơn và tái tạo phát triển lại bình thường, nhanh chóng sau một thời gian phơi mình dưới ảnh hưởng của bức xạ mặt trời, khi thủy triều lên trở lại. Tuy nhiên, việc lựa chọn nguyên liệu không liên quan đến hàm lượng của thành phẩm. Hàm lượng Fucoidan có trong thành phẩm cũng như hoạt tính sinh học của Fucoidan sản xuất vẫn được quyết định bởi khả năng của công nghệ sản xuất chọn lựa. Còn việc lựa chọn chủng loại nguyên liệu cây rong có nhiều hàm lượng Fucoidan thì chỉ ảnh hưởng tới hiệu quả của nhà sản xuất. Ngay cả nguyên liệu là những chủng loại cây rong vốn dĩ có hàm lượng cao, song lại được thu hoạch ở thời điểm cây rong chưa trưởng thành thì hiệu quả sản xuất thu được cũng kém.

            Điều cốt yếu để tạo ra sản phẩm Fucoidan tốt vẫn là công nghệ sản xuất phải tạo ra được sản phẩm mẫu khi kiểm nghiệm, phân tích phải đạt hàm lượng Fucoidan cao ngang tầm sản phẩm thương mại như của các nước tiên tiến, có kết quả hoạt tính kháng ung thư và sản phẩm phải được kiểm tra có tính an toàn cho người sử dụng.

            Không riêng gì các kết quả nghiên cứu của chúng tôi cùng hợp tác với các nhà khoa học ở các nước tiên tiến như Nga, Nhật, Hàn Quốc … đã được đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín trên thế giới, đã khẳng định về chất lượng các loài rong biển Việt Nam. Gần đây, vào tháng 3/2011, các nhà khoa học Nhật Bản cùng hợp tác với các nhà khoa học Đan Mạch, đã công bố kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đối với chiết xuất Fucoidan thô thu được từ các loài rong biển Sargassum của Việt Nam ( nguyên liệu rong do công ty TNHH Việt Delta, Thành phố Hồ Chí Minh cung cấp), có khả năng làm giảm sự tồn tại của các tế bào ung thư phồi và ung thư da bằng cách gây Apoptosis. Đồng thời họ đã kiểm chứng được Fucoidan thô chiết xuất từ rong biển Việt Nam có tác dụng chống khối u, hoạt đồng thông qua sự tăng cường các tế bào miễn dịch diệt tự nhiên (NK) trên cơ thể động vật chuột thực nghiệm.

PV: Phó giáo sư có kiến nghị gì trước tình hình mua bán các sản phẩm Fucoidan như trên?

PGS: Tôi nghĩ rằng, tình trạng mua bán các sản phẩm Fucoidan như trên chúng ta cần phải có những giải pháp chấn chỉnh. Nhà nước phải có chiến lược triển khai thường xuyên, liên tục một cách hiệu quả nạn để loại bỏ nạn hàng nhái, hàng giả, hàng lậu, hàng xách tay…. Báo chí nên đẩy mạnh tuyên truyền, trang bị hiểu biết cho người tiêu dùng; thâm nhập thực tế, tìm hiểu điều tra, phanh phui những tiêu cực trong lĩnh vực này để giúp môi trường nền kinh tế lành mạnh. Các doanh nghiệp khi đó sẽ có điều kiện mạnh dạn đầu tư, đổi mới khoa học công nghệ phát triển kinh doanh, khai thác tiềm năng của đất nước. Người tiêu dùng sẽ tránh bị thiệt hại và ngày càng có nhiều cơ hội được sử dụng những sản phẩm tốt của chính ViệtNamsản xuất.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ hết sức hữu ích của Phó giáo sư!

                                                                Thực hiện: PV. TRUNG KIÊN- báo Đầu tư

#

MỘT GIỜ VỚI CHA ĐẺ CỦA CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT

FUCOIDAN VIỆT NAM

           

Từ năm 2004 đến năm 2006, lần đầu tiên tại Việt Nam và Đông Nam Á, Viện nghiên cứu và ứng dụng công nghệ Nha Trang (VNC&UDCNNT), thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã nghiên cứu thành công quy trình sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam. Đến năm 2008, đề tài nghiên cứu đã được Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam cho phép góp vốn bằng đề tài thành lập doanh nghiệp khoa học công nghệ: Công ty cổ phần Fucoidan việt Nam, chuyển giao công nghệ, triển khai sản xuất các dòng sản phẩm Fucoidan phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng tình hình mua bán các sản phẩm Fucoidan tại Việt nam hiện nay, trên thị trường xuất hiện nhiều loại sản phẩm không rõ xuất xứ, người tiêu dùng không kiểm chứng được chất lượng. Không loại trừ thị trường có cả hàng giả, hàng kém chất lượng, người tiêu dùng có thể mua lầm, tiền mất tật mang. Để giúp người tiêu dùng có thêm hiểu biết về sản phẩm còn rất mới mẻ tại Việt Nam này, phóng viên chúng tôi đã tìm gặp Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Minh Lý, Viện trưởng Viện nghiên cứu và ứng dụng công nghệ Nha Trang, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu công nghệ và thiết bị sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam, để tìm hiểu về vấn đề này. 

PV: Xin PGS cho biết, lý do PGS cùng các cán bộ của VNC&UDCNNT đã dành hết tâm huyết, nỗ lực triển khai nghiên cứu thành công công nghệ sản xuất Fucoidan từ rong nâu Việt Nam?

PGS: Fucoidan là một hoạt chất thiên nhiên được chiết xuất từ rong biển màu nâu. Từ xưa, cộng đồng dân cư các quốc gia biển đảo có nền văn minh phát triển như Trung Quốc, Nhật Bản đã sử dụng rong biển màu nâu trong ẩm thực truyền thống và chăm sóc sức khỏe. Các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng Fucoidan chiết xuất từ rong biển màu nâu chính là chìa khóa lý giải lợi ích sức khỏe, sự trường thọ mà cư dân các quốc gia biển đảo sử dụng rong nâu được thụ hưởng. Hiếm có hợp chất thiên nhiên nào có tác dụng tích cực đồng thời cùng một lúc đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe cho con người như Fucoidan.

            Đặc biệt gần đây, Fucoidan được giới y học chú ý và trở thành hợp chất được xem là giá trị nhất của đại dương bởi các kết quả nghiên cứu công bố các khả năng của nó với ung thư:

-         Tạo ra sự tự chết theo chu trình của tế bào (apoptosis) trong các tế bào ung thư,

-         Nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể tiêu diệt ung thư,

-         Ức chế sự hình thành các mạch máu mới (angiogenesis) ngăn chặn việc giúp chuyển chất dinh dưỡng và khí oxy cho các tế bào ung thư phát triển và giúp các tế bào ung thư di căn.

Một số bệnh viện hiện đại và các bác sĩ chuyên khoa ung bướu trên thế giới đã kết hợp sử dụng Fucoidan hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân ung thư bên cạnh việc áp dụng những liệu pháp điều trị ung bướu mới cũng như các phương pháp truyền thống. Kết quả là phát huy được thế mạnh kháng ung thư của Fucoidan, hạn chế tối đa các tác hại gây ra cho sức khỏe và bảo vệ chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Đồng thời, hạn chế được tối đa tình trạng tái phát và di căn khối u, cải thiện những triệu chứng lâm sàng, tăng tỷ lệ chữa khỏi lên đáng kể và đặc biệt là không làm tổn hại đến hệ thống miễn dịch của người bệnh.

Việt Nam là một quốc gia có điều kiện tự nhiên phát triển nguồn lợi rong nâu phong phú. Trên cơ sở những thành quả nghiên cứu khoa học công nghệ về lĩnh vực rong biển trong nhiều năm, VNC&UDCNNT chúng tôi đã được giao chủ trì thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ độc lập cấp Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam “ Nghiên cứu công nghệ và thiết bị sản xuất fucoidan quy mô pilot từ một số loài rong nâu Việt Nam”, với mục tiêu tạo ra dược liệu mới có giá trị gia tăng từ rong nâu Việt Nam bằng công nghệ cao, phục vụ sức khỏe cộng đồng, phát triển kinh tế xã hội và khoa học các tỉnh ven biển phía nam Việt Nam. Với lợi ích của Fucoidan cho sức khỏe con người và ý nghĩa của đề tài, tập thể các nhà khoa học VNC&UDCNNT chúng tôi đã hết sức tâm huyết, nỗ lực, cùng hợp tác chắt chẽ với các cơ quan, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. 

PV: Thưa PGS, gõ từ khóa “Fucoidan” trên google.com.vn, đã có đến vài  chục loại sản phẩm Fucoidan có mặt trên thị trường Việt Nam. Chúng tôi được biết bên cạnh các sản phẩm đã được Bộ Y Tế cho phép lưu hành, còn có cả các sản phẩm xách tay và không loại trừ có cả các sản phẩm là giả mạo trong số đó. Ý kiến của PGS về thực trạng này?

PGS: Trong lúc các lực lượng chức năng còn chưa kiểm soát hết thị trường, người tiêu dùng cần phải được trang bị những hiểu biết để trở thành những người tiêu dùng thông minh. Người tiêu dùng cần chủ động tìm hiểu, chọn lựa các sản phẩm uy tín, xuất xứ rõ ràng, được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. Bởi vì, tất cả các trường hợp sử dụng Fucoidan trên thế giới hỗ trị điều trị bệnh, đặc biệt là với bệnh nhân trong quá trình điều trị ung thư, có được chất lượng cuộc sống tốt, bệnh tình thuyên giảm đều cho biết, họ đã sử dụng sản phẩm Fucoidan của một nhà sản xuất uy tín.

            Hiểu được điều đó và ý thức rõ Fucoidan là sản phẩm sử dụng chăm sóc sức khỏe cho con người, ngay từ khi bắt tay vào nghiên cứu quy trình sản xuất cho Fucoidan Việt Nam, chúng tôi đã đặt ra yêu cầu là phải tạo ra chất lượng sản phẩm Fucoidan có chất lượng ngang tầm các nước tiên tiến, trên cơ sở sử dụng các công nghệ tiên tiến nhất trên thế giới hiện nay. 

PV: Xin PGS cho biết thêm về công nghệ sản xuất Fucoidan mà PGS cùng các cộng sự đã nghiên cứu và chuyển giao?

PGS: Quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã chọn lựa công nghệ tách chiết Fucoidan bằng màng siêu lọc nano để tạo ra sản phẩm Fucoidan có độ tinh khiết cao, loại bỏ tạp chất ngay ở nhiệt độ phòng để giữ nguyên hoạt tính sinh học vốn có của Fucoidan. Sử dụng Fucoidan được tách chiết như vậy sẽ hiệu quả tương tự như việc người dân các nước có truyền thống ẩm thực sử dụng các món ăn chế biến từ rong biển tươi, chẳng hạn như các món Sushi có rong biển của người Nhật.

            Bên cạnh đó, chúng tôi đã tiến hành sàng lọc các chủng loại rong để tạo ra sản phẩm Fucoidan có hoạt tính kháng ung thư. Khi chúng tôi tiến hành phân tích hoạt tính kháng ung thư của Fucoidan sản xuất theo công nghệ nghiên cứu tại Viện hóa học các hợp chất thiên nhiên, thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; Viện nghiên cứu khoa học và công nghệ sinh học Hàn Quốc (Korean research institure of bioscience and biotechnology) cũng như tại Viện hóa sinh hữu cơ, phân viện Viễn Đông Vladivostok, thuộc Viện hàn lâm khoa học liên bang Nga, các kết quả đều cho dương tính. Fucoidan ViệtNamtheo quy trình công nghệ của chúng tôi nghiên cứu đã cho kết quả tạo ra sự tự chết theo chu trình của tế bào (Apoptosis) trong các tế bào ung thư.

            Fucoidan Việt nam sản xuất theo công nghệ chuyển giao của chúng tôi cũng phải trải qua các bước công nghệ xử lý để loại trừ các kim loại nặng độc hại cho sức khỏe con người như Asen, Chì, Thủy ngân, Cadimi, Antimon … vốn thường có rất nhiều ở các loài rong biển. Sản phẩm của đề tài cũng được gởi đến Học viện Quân y, Viện hàn lâm khoa học và công nghệ ViệtNamđể nghiên cứu an toàn và hiệu lực của chế phẩm đảm bảo yêu cầu. Do vậy, đề tài đã được hội đồng nghiệm thu đánh giá đạt 93,3/100 điểm, xếp loại xuất sắc.

            Đề tài đã được các cổ đông sáng lập của doanh nghiệp khoa học công nghệ Công ty cổ phần Fucoidan ViệtNamnhất trí nhận chuyển giao. Sản phẩm Fucoidan ViệtNamcũng được hội đồng khoa học thẩm định công dụng do cục An toàn thực phẩm, Bộ Y Tế thành lập thông qua và được cấp phép lưu hành. Qua quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhiều năm của công ty cổ phần Fucoidan ViệtNam, sản phẩm Fucoidan của công ty sản xuất theo quy trình chuyển giao của chúng tôi đã được khách hàng kiểm chứng và tin dùng. 

PV: Để đánh giá chất lượng Fucoidan, người tiêu dùng thường so sánh về hàm lượng. Trên thị trường cũng có nhiều loại sản phẩm với hàm lượng khác nhau. Nên hiểu và chọn lựa sản phẩm có hàm lượng Fucoidan như thế nào? 

PGS: Cũng như các sản phẩm đa chất khác, bột chiết rong nâu có chứa Fucoidan theo các công nghệ sản xuất khác nhau thu được hàm lượng Fucoidan ở mức khác nhau. Trong thực tế, đối với các công nghệ sản xuất Fucoidan, ngoài việc lưu ý loại trừ các yếu tố độc hại, bảo đảm tính an toàn cho người sử dụng. Đồng thời, cố gắng giữ được nguyên hoạt tính sinh học của Fucoidan cũng như các yếu tố dinh dưỡng khác có sẵn trong rong nâu tự nhiên có lợi cho sức khỏe con người như: các vitamin, khoáng chất dạng keo, axit amin, axit béo thiết yếu, các chất chống ô xy hóa và một số chất giàu dinh dưỡng khác như polyphenol, glyconutrients (fucose, galactose, mannose và xylose), alginate, laminaran…. Các nhà sản xuất Fucoidan thương mại uy tín thường hướng tới lựa chọn công nghệ đạt hàm lượng fucoidan trong bột chiết thu được từ 80 đến 85%. Các mức hàm lượng cao hơn thường chỉ được sử dụng để nghiên cứu khoa học hoặc làm chất chuẩn phân tích. Vì để tinh chế đạt mức hàm lượng cao hơn, chẳng hạn 95%, 98%, hao tốn nguyên liệu, vật tư tiêu hao và các chi phí công nghệ khác là những yếu tố làm giá thành Fucoidan tinh chế sẽ rất cao. Thậm chí, Fucoidan tinh chế hàm lượng cao như vậy có thể so sánh giá với giá vàng, như trường hợp chúng tôi đã phải bỏ tiền để mua những gram  Fucoidan làm chất chuẩn phân tích. Chưa kể việc tinh chế sẽ loại bỏ các yếu tố dinh dưỡng có lợi khác.

            Chúng tôi sử dụng công nghệ siêu lọc nano trong công nghệ nghiên cứu để tạo ra sản phẩm bột chiết có hàm lượng Fucoidan thương mại ngang với mức sàn phẩm của các nước tiên tiến. Kết quả kiểm nghiệm sản phẩm của đề tài tại Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương, Bộ Y Tế đạt hàm lượng đến 87%. Khi công bố tiêu chuẩn cơ sở, chúng tôi chỉ chọn mức công bố hàm lượng Fucoidan 80% là mức có tính đảm bảo an toàn và có trách nhiệm với công bố tiêu chuẩn của mình.

            Trên thị trường, hiện có những sản phẩm bán chui được quảng cáo là Fucoidan hàm lượng 95%, song một người tiêu dùng cẩn thận đã phản ảnh lại với chúng tôi rằng, chỉ quan sát bằng mắt thường, khi bẻ viên Fucoidan này thả vào ly nước đã thấy tạp chất cặn lắng tách ra và lắng xuống đáy ly.

            Thiết nghĩ, trong tình hình hiện nay, việc kiểm soát chất lượng thuốc tân dược cũng như thực phẩm dinh dưỡng bổ sung còn nhiều khó khăn. Thuốc bị làm giả được bán cả ở các nước tiên tiến như Mỹ và Châu Âu. Tại Việt Nam, các cơ quan chức năng có thời điểm đã phát hiện thuốc và thực phẩm dinh dưỡng bổ sung giả được đóng chai ở bên ngoài bờ đê sông Hồng. Các cơ quan chức năng gần đây đã bắt giữ và thông báo trên truyền hình quốc gia, rất nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng bị làm giả, có xuất xứ từ Trung Quốc, tuồn vào Việt Nam tiêu thụ với nhãn mác sản phẩm Âu Mỹ. Do vậy, người tiêu dùng càng phải cẩn trọng, cân nhắc chọn lựa sản phẩm sử dụng để tránh tổn hại sức khỏe.

            Một số nhà sản xuất, vì các mục đích cung cấp các sản phẩm cạnh tranh đã cho ra thị trường các sản phẩm bột nguyên liệu Fucoidan có hàm lượng thấp: 5%, 10%, 20%, 30% đến 60, 70%. Điển hình là các sản phẩm Fucoidan của Trung Quốc. Những nguyên liệu bột dạng này phù hợp sử dụng cho ngành chăn nuôi thủy hải sản, gia súc, gia cầm, hoặc gia thêm với lượng rất nhỏ vào các loại sản phẩm dinh dưỡng bổ sung đa thành phần, sử dụng cho bồi bổ sức khỏe chung. Những loại nguyên liệu này không phù hợp cho việc sử dụng liều cao, lâu dài như các bệnh nhân ung thư cần hỗ trợ cải thiện tích cực tình trạng bệnh (người tiêu dùng có thể tham khảo thêm tại các sách xuất bản công bố các thực chứng bệnh nhân ung thư sử dụng Fucoidan). Fucoidan có hàm lượng thấp như vậy thường có giá rẻ, thậm chí rất rẻ, vì không phải đầu tư công nghệ hiện đại, tốn kém nhiều. Với công nghệ đơn giản để sản xuất các sản phẩm giá rẻ như vậy thì thường đi kèm là việc loại trừ các yếu tố độc hại cũng không được triệt để. Khi cần sử dụng liều cao, lâu dài sẽ không bảo đảm sức khỏe. Do vậy, ở các nước tiên tiến thì những sản phẩm sử dụng nguyên liệu đó cũng không được người tiêu dùng quan tâm. Tuy nhiên, vì là nguyên liệu rẻ, nên một số thương nhân lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng, đã sử dụng nguyên liệu đó để sản xuất các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung, gắn Âu, Mỹ, Nhật…, đánh vào tâm lý người tiêu dùng vẫn thích dùng hàng ngoại từ các nước tiên tiến, ghi khống hàm lượng, quảng cáo sai sự thật qua mạng internet và sử dụng mọi mánh lới khác để có thể buôn bán ngoài sự kiểm soát của các cơ quan chức năng với mục đích kiếm nhiều lợi nhuận. Trước thực tế đó, người tiêu dùng nên tìm kiếm những sản phẩm được đăng ký và kiểm soát hậu kiểm từ các cơ quan quản lý nhà nước để sử dụng. Bởi vì chỉ những nhà sản xuất tuân thủ sự quản lý của cơ quan nhà nước mới là nhà sản xuất có trách nhiệm, có ý thức xây dựng và giữ uy tín thương hiệu của doanh nghiệp, nhãn hiệu của sản phẩm lâu dài. Họ có trách nhiệm với sức khỏe người tiêu dùng. (Trước thực trạng hàng giả hàng nhái như trên, chúng tôi đã thu thập và kiểm nghiệm một số mẫu sản phẩm Fucoidan đang được bán trên thị trường Việt Nam cho thấy, thậm chí có những sản phẩm bao bì ghi hàm lượng 95% Fucoidan nhưng kết quả kiểm chỉ đạt 12%, thực chất có thể kết luận đây là hàng nhái bao bì sản phẩm nước ngoài, sử dụng Fucoidan có hàm lượng thấp, công nghệ lạc hậu của Trung Quốc).

            Chúng tôi có thể dẫn chứng thêm một trường hợp đã gặp trong thực tế, sau khi sử dụng Fucoidan Việt Nam có hiệu quả giảm các tác dụng phụ và giảm đau rõ rệt trong quá trình hóa trị điều trị bệnh ung thư buồng trứng, một bệnh nhân đã chia sẻ: trước đây chị sử dụng sản phẩm viên Fucoidan của người em, trực tiếp mua nguyên liệu trôi nổi trên thị trường, tổ chức đóng viên và kinh doanh tại Mỹ, đã gởi sản phẩm về cho chị sử dụng, nhưng hoàn toàn không có tác dụng gì cho bệnh nhân. Trong trường hợp này, ngay cả đến người mua bán trung gian cũng có thể mua lầm sản phẩm chứ không riêng gì người tiêu dùng trực tiếp. Fucoidan là sản phẩm còn rất mới mẻ với thị trường ViệtNam, các doanh nghiệp muốn tránh mua lầm sản phẩm cũng nên kiểm nghiệm lại mẫu trước khi nhận hàng. Khi nghiên cứu quy trình công nghệ, chúng tôi cũng đã xây dựng phương pháp kiểm hàm lượng Fucoidan và hướng dẫn thực hành kiểm cho cán bộ của Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương, Bộ Y Tế. Hiện nay, các đơn vị cần kiểm nghiệm hàm lượng Fucoidan nhập khẩu có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi hoặc gởi mẫu đến kiểm tại Viện kiểm nghiệm thuốc trung ương. 

PV: Một số trang mạng thông tin rằng Fucoidan chiết xuất từ nguyên liệu Okinawa Mozuku thì có hàm lượng cao hơn, thông tin này có ý nghĩa gì? 

PGS: Nhìn chung, rong biển ôn đới có hàm lượng Alginate cao hơn so với rong biển nhiệt đới, nhưng hàm lượng Fucoidan có trong nguyên liệu thì ngược lại. Do phải thường xuyên lộ ra dưới ánh nắng mặt trời gay gắt vùng gần xích đạo khi những đợt thủy triều xuống, chọn lọc tự nhiên đòi hỏi các loài rong nâu phân bố ở biển nhiệt đới như ViệtNamchúng ta chứa nhiều Fucoidan hơn. Fucoidan có nhiều trong vách tế bào cây rong miền nhiệt đới giúp cho chúng có khả năng giữ ẩm được tốt hơn và tái tạo phát triển lại bình thường, nhanh chóng sau một thời gian phơi mình dưới ảnh hưởng của bức xạ mặt trời, khi thủy triều lên trở lại. Tuy nhiên, việc lựa chọn nguyên liệu không liên quan đến hàm lượng của thành phẩm. Hàm lượng Fucoidan có trong thành phẩm cũng như hoạt tính sinh học của Fucoidan sản xuất vẫn được quyết định bởi khả năng của công nghệ sản xuất chọn lựa. Còn việc lựa chọn chủng loại nguyên liệu cây rong có nhiều hàm lượng Fucoidan thì chỉ ảnh hưởng tới hiệu quả của nhà sản xuất. Ngay cả nguyên liệu là những chủng loại cây rong vốn dĩ có hàm lượng cao, song lại được thu hoạch ở thời điểm cây rong chưa trưởng thành thì hiệu quả sản xuất thu được cũng kém.

            Điều cốt yếu để tạo ra sản phẩm Fucoidan tốt vẫn là công nghệ sản xuất phải tạo ra được sản phẩm mẫu khi kiểm nghiệm, phân tích phải đạt hàm lượng Fucoidan cao ngang tầm sản phẩm thương mại như của các nước tiên tiến, có kết quả hoạt tính kháng ung thư và sản phẩm phải được kiểm tra có tính an toàn cho người sử dụng.

            Không riêng gì các kết quả nghiên cứu của chúng tôi cùng hợp tác với các nhà khoa học ở các nước tiên tiến như Nga, Nhật, Hàn Quốc … đã được đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín trên thế giới, đã khẳng định về chất lượng các loài rong biển Việt Nam. Gần đây, vào tháng 3/2011, các nhà khoa học Nhật Bản cùng hợp tác với các nhà khoa học Đan Mạch, đã công bố kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đối với chiết xuất Fucoidan thô thu được từ các loài rong biển Sargassum của Việt Nam ( nguyên liệu rong do công ty TNHH Việt Delta, Thành phố Hồ Chí Minh cung cấp), có khả năng làm giảm sự tồn tại của các tế bào ung thư phồi và ung thư da bằng cách gây Apoptosis. Đồng thời họ đã kiểm chứng được Fucoidan thô chiết xuất từ rong biển Việt Nam có tác dụng chống khối u, hoạt đồng thông qua sự tăng cường các tế bào miễn dịch diệt tự nhiên (NK) trên cơ thể động vật chuột thực nghiệm.

PV: Phó giáo sư có kiến nghị gì trước tình hình mua bán các sản phẩm Fucoidan như trên?

PGS: Tôi nghĩ rằng, tình trạng mua bán các sản phẩm Fucoidan như trên chúng ta cần phải có những giải pháp chấn chỉnh. Nhà nước phải có chiến lược triển khai thường xuyên, liên tục một cách hiệu quả nạn để loại bỏ nạn hàng nhái, hàng giả, hàng lậu, hàng xách tay…. Báo chí nên đẩy mạnh tuyên truyền, trang bị hiểu biết cho người tiêu dùng; thâm nhập thực tế, tìm hiểu điều tra, phanh phui những tiêu cực trong lĩnh vực này để giúp môi trường nền kinh tế lành mạnh. Các doanh nghiệp khi đó sẽ có điều kiện mạnh dạn đầu tư, đổi mới khoa học công nghệ phát triển kinh doanh, khai thác tiềm năng của đất nước. Người tiêu dùng sẽ tránh bị thiệt hại và ngày càng có nhiều cơ hội được sử dụng những sản phẩm tốt của chính ViệtNamsản xuất.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ hết sức hữu ích của Phó giáo sư!

                                                                Thực hiện: PV. TRUNG KIÊN- báo Đầu tư